17 prioritaire knelpunten: waar LIM-EX aan gaat werken

Hoe heeft het samenwerkingsverband zijn keuzes gemaakt?

Enkele maanden geleden deelden we de resultaten van de openbare raadpleging van LIM-EX. 134 bijdragen, twee vragenlijsten en één centrale vraag: welke obstakels maken het leven en de samenwerking aan weerszijden van de Frans-Belgische grens moeilijker? We beloofden om op de resultaten terug te komen. Die belofte lossen we vandaag in.

Op 29 juni 2026 keurde de stuurgroep van LIM-EX een eerste lijst goed van 17 obstakels die prioritair moeten worden aangepakt. Maar hoe zijn deze obstakels geselecteerd? Welke knelpunten staan op de lijst? En vooral: welke stappen volgen de komende maanden om ze aan te pakken?

Van 134 bijdragen… naar 17 belemmeringen

Niet alle bijdragen vertalen een belemmering. Elke melding werd eerst onderzocht om na te gaan of deze inderdaad een systemische moeilijkheid beschreef, van juridische of administratieve aard. Bijdragen die hetzelfde probleem beschreven, werden gebundeld. Na afloop van dit beoordelingsproces werden 68 belemmeringen geïdentificeerd en doorgestuurd naar de volgende fase.

Om hieruit een gefundeerde keuze te maken, hebben de projectpartners een prioriteringsmatrix opgesteld. Hierin wordt elke belemmering beoordeeld aan de hand van twaalf indicatoren, gegroepeerd in drie categorieën:

1. De context: de aard van de belemmering, het (beleids)niveau van de betreffende regelgeving, de potentiële meerwaarde van een oplossing, het bestaan van overlegstructuren.
2. De impact: de frequentie waarmee de belemmering zich voordoet, de geografische reikwijdte ervan, het aantal betrokken burgers en/of groeperingen.
3. De oplossing: de verwachte termijn, de (a)symmetrie tussen beide zijden van de grens, het aantal bevoegde autoriteiten, de eventuele voortgang van de lopende oplossing.

Tussen mei en juni 2026 hebben drie kleine werkgroepen, bestaande uit Vlaamse, Franse en Waalse projectpartners van het LIM-EX-project, deze 68 belemmeringen onder de loep genomen.

Twee ranglijsten kwamen hieruit voort: de ene gebaseerd op de totale score, de andere om te garanderen dat elk thema vertegenwoordigd is. De stuurgroep heeft beide benaderingen gecombineerd om de definitieve lijst vast te stellen.




Wat staat er op de lijst…

De 17 obstakels bestrijken zes domeinen. „Werkgelegenheid en belastingen“ en „Vervoer“ tellen er elk vier; „Gezondheid en medisch-sociale zorg“ drie; „Onderwijs“, „Milieu“ en „Overheidsopdrachten“ twee. Dit komt min of meer overeen met de rangorde die tijdens de raadpleging naar voren kwam, waarbij werkgelegenheid, vervoer en gezondheid bovenaan stonden.

Twaalf van deze belemmeringen zijn juridisch van aard: ze houden verband met een norm – een wet, een verordening of een verdrag – die zou moeten worden gewijzigd, aangevuld of anders geïnterpreteerd. De overige vijf zijn administratief van aard: waar het voor grensarbeiders schort, is de uitvoering van een bestaande norm, de organisatie van de diensten of het gebrek aan informatie.



De 17 belemmeringen met prioriteit

Twee belemmeringen op het gebied van overheidsopdrachten

Moeilijkheden om opdrachten toe te wijzen aan een consortium van bedrijven en uiteenlopende aanbestedingsregels aan weerszijden van de grens: voor één en hetzelfde Interreg-project moeten de partners soms twee procedures volgen, wat veel tijd kost.

Het grensoverschrijdende circulaire hergebruik van materialen

Een Franse onderneming uit de sociale economie slaagt er niet in haar gerecycleerde materialen te laten erkennen als grondstoffen in plaats van als afval, bij gebrek aan een duidelijk regelgevend kader en een vlotte coördinatie met haar grensoverschrijdende partners.

Gebrek aan erkenning van de kwalificaties van zweminstructeurs

Omdat hun kwalificaties niet worden erkend, kunnen Belgische zweminstructeurs niet optreden voor leerlingen uit scholen uit de agglomeratie Lille (Rijsel), wat de kosten voor de Franse gemeenten aan de grens opdrijft en het zwemonderwijs voor kinderen belemmert.

Dagelijks beheer van de eilandjes in de Leie

Door het rechttrekken van de Leie zijn 13 eilandjes ontstaan die fysiek dichter bij het ene land liggen maar juridisch tot het andere land behoren. De verdeling van de oevers, zoals vastgelegd in de overeenkomst van 2018, versnipperen het beheer ervan, vertragen ingrepen en maken elke gemeenschappelijke strategie onmogelijk.

Gebrek aan grensoverschrijdende erkenning van diploma’s

Bij gebrek aan een gemeenschappelijk kader voor de erkenning van diploma’s, kwalificaties en certificaten krijgen grensarbeiders te maken met vertragingen of kunnen ze bepaalde beroepen zelfs helemaal niet uitoefenen, wat hun integratie belemmert.

Grensoverschrijdende harmonisatie van de voedselveiligheid

De Belgische versoepeling die voorbehouden is aan kleine levensmiddelenbedrijven die binnen een straal van 80 km leveren, geldt slechts voor een halve cirkel in het grensgebied, wat hun leveringen sterk beperkt.

De belastingregeling voor grensarbeiders

Een Belgische grensarbeider betreurt het risico op dubbele inkomstenbelasting voor Belgische onderdanen die werkzaam zijn bij de Franse overheid op grond van het Frans-Belgische belastingverdrag.

De integratie van vrijwilligerswerk bij de terugkeer naar de arbeidsmarkt

In tegenstelling tot Frankrijk beschouwen Vlaanderen en Wallonië vrijwilligerswerk juridisch gezien niet als een instrument voor arbeidsintegratie, waardoor het slechts in beperkte mate wordt ingezet om werkzoekenden te helpen bij het vinden van een baan.

Drie belemmeringen op het gebied van gezondheidszorg

Grensarbeiders stuiten op drie belemmeringen in hun zorgtraject: procedures voor ziekteverlof die aan beide kanten onvoldoende bekend zijn, Belgische ziekenhuiskosten die vooruitbetaald moeten worden en traag worden terugbetaald, en Vlaamse klinische onderzoeken die niet bij de Franse behandelende arts terechtkomen.

Grensoverschrijdend vervoer van meer dan 40 ton

Terwijl elk land 44 ton toestaat op zijn eigen wegennet, geldt voor grensoverschrijdend vervoer een maximum van 40 ton. Dit maakt de ritten duurder, verhoogt het verkeer en de uitstoot, en benadeelt grensvervoerders ten opzichte van nationale vervoerders.

Controles aan boord van grensoverschrijdend openbaar vervoer

De wetgeving inzake lokaal openbaar vervoer (bussen) houdt nauwelijks rekening met grensoverschrijdende lijnen. Voor de controle van reizigers zijn bilaterale overeenkomsten nodig.

Twee belemmeringen voor grensoverschrijdende tarieven in het openbaar vervoer

Twee belemmeringen remmen het gebruik van het openbaar vervoer in de Eurometropool af: het ontbreken van geharmoniseerde grensoverschrijdende tarieven op het niveau van de GECT Lille-Kortrijk-Tournai en de incompatibiliteit van trein- en metro-abonnementen in de MEL.

En nu? Tijd voor oplossingen

De volgende stap is de overstap van diagnose naar oplossingen. Voor elke hindernis hebben de juristen en technici van LIM-EX een fiche opgesteld waarin de oorzaken en de betrokken normen worden geanalyseerd, en waarin ten minste twee oplossingsscenario’s worden uitgewerkt. Deze scenario’s zullen worden besproken tijdens thematische workshops waaraan praktijkmensen, overheden en deskundigen van beide kanten van de grens deelnemen. Er staan drie dagen op het programma in Bergen, Lille en Brugge.

Deze lijst staat niet vast. De belemmeringen die dit jaar niet zijn geselecteerd, blijven in de projectdatabase opgenomen, naast die uit de literatuur en het rapport van de Frans-Belgische parlementaire werkgroep uit 2007. In het voorjaar van 2027 staat een nieuwe prioriteringsronde op het programma.

Als u hebt bijgedragen aan de raadpleging en ermee hebt ingestemd dat wij opnieuw contact met u opnemen, is het mogelijk dat wij nog bij u terugkomen: uw ervaring is precies wat de workshops nodig hebben. Nogmaals hartelijk dank aan iedereen die de tijd heeft genomen om ons te schrijven.